Marokańska kuchnia to prawdziwa uczta dla zmysłów – bogactwo aromatycznych przypraw, wyrazistych smaków i tradycyjnych technik gotowania. Aby zgłębić to dziedzictwo, warto odwiedzić dedykowane mu muzeum w Marrakeszu.

Jest to wyjątkowe miejsce, które przenosi odwiedzających w fascynujący świat smaków, aromatów i tradycji kulinarnych Maroka. Jest o nie tylko muzeum – to żywe centrum dziedzictwa, edukacji i kulinarnej przygody, które pozwala zrozumieć, jak jedzenie kształtuje marokańską tożsamość i codzienność.

Riad ze smakiem w sercu mediny

Marokańskie Muzeum Sztuki Kulinarnej (ang. Moroccan Museum of Culinary Arts) znajduje w samym centrum historycznej części Marrakeszu. Mieści się w odrestaurowanym pałacu z XIX wieku, położonym w dzielnicy Mellah, nieopodal słynnego Pałacu Bahia. Mellah to historyczna dzielnica żydowska Marrakeszu, co dodaje miejscu wyjątkowego kontekstu kulturowego.

Muzeum zostało otwarte w 2018 roku, z inicjatywy pasjonatów marokańskiej kultury i kuchni, którzy pragnęli stworzyć przestrzeń celebrującą bogactwo lokalnych tradycji kulinarnych. Jest to także miejsce edukujące zarówno mieszkańców, jak i turystów w zakresie historii, technik i zwyczajów związanych z marokańskim jedzeniem.

Obiekt znajduje się w starannie odrestaurowanym, tradycyjnym riadzie, którego autentyczna architektura stanowi dodatkowy atut.  Jest przykładem klasycznej marokańskiej architektury mieszkalnej, inspirowanej stylem mauro-andaluzyjskim i lokalnymi tradycjami rzemieślniczymi. Wnętrza zdobią tradycyjne mozaiki zellige, misternie rzeźbione stiuki, drewniane sufity i kolorowe płytki. Ornamenty geometryczne i kaligraficzne nawiązują do klasycznej sztuki marokańskiej.

Z zewnątrz budynek jest niepozorny, ale po przekroczeniu progu goście trafiają do przestronnego, jasnego patio otoczonego galeriami i bogato zdobionymi pomieszczeniami. Sercem muzeum jest duży, otwarty dziedziniec z fontanną, otoczony arkadami i kolumnami. Dziedziniec pełni funkcję miejsca spotkań i odpoczynku, a także organizacji wydarzeń kulinarnych.

Historia marokańskich kulinariów w pigułce

Ekspozycje ukazują zarówno historyczne aspekty kuchni marokańskiej, jak i jej współczesne interpretacje. W muzeum znajdziemy prezentujące historię marokańskiej kuchni, wpływy berberyjskie, arabskie, andaluzyjskie i żydowskie.

Istotnym elementem wystawy są kolekcje naczyń, przypraw, narzędzi kuchennych oraz tradycyjnych strojów związanych z przygotowywaniem i podawaniem potraw, które są integralną częścią marokańskiego krajobrazu gastronomicznego. Są tutaj także naczynia do parzenia tradycyjnej kawy i herbaty.

Multimedialne prezentacje opowiadają o rytuałach, świętach i codziennych zwyczajach kulinarnych w różnych regionach Maroka. Atrakcją muzeum są historyczne przepisy i manuskrypty kulinarne. Interesujące są także interaktywne prezentacje sposobu przygotowywania najważniejszych marokańskich potraw.

Marokańskie dziedzictwo kulinarne

Marokańska kuchnia jest częścią światowego niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO (na Listę tę wpisany został m.in. sposób przyrządzania dania kuskus). Muzeum pełni funkcję edukacyjną, chroniąc tradycyjne metody gotowania i przypominając o ich znaczeniu. To idealne miejsce dla tych, którzy chcą zrozumieć, dlaczego marokańskie dania są tak wyjątkowe.

Marokańska kuchnia to nie tylko jedzenie. Jest to opowieść o historii, migracjach, religii i codziennym życiu. Muzeum ukazuje, jak potrawy takie jak tajine, kuskus czy pastilla stały się symbolem narodowej tożsamości. Pozwala zrozumieć, jak ważną rolę odgrywają przyprawy, zioła i techniki gotowania przekazywane z pokolenia na pokolenie. To miejsce, gdzie tradycja spotyka się z nowoczesnością, a każdy eksponat opowiada historię ludzi, smaków i kultur.

Ugotuj sam i degustuj

Muzeum oferuje warsztaty i lekcje kulinarne w nowocześnie zaaranżowanych przestrzeniach, z użyciem najnowocześniejszych sprzętów kuchennych. Odbywają się one w sali z 34 pełni wyposażonymi stanowiskami i monitorami.  Prowadzone są przez doświadczonych kucharzy, a także przez Dada – tradycyjne marokańskie kucharki, które przekazują wiedzę o kuchni i zwyczajach przodków.

Uczestnicy uczą się przygotowywać tradycyjne marokańskie potrawy od podstaw – od wyboru przypraw, przez techniki gotowania w glinianych naczyniach, po sztukę serwowania i dekorowania dań. Istotnym elementem nauki jest sztuka doboru i mieszania marokańskich przypraw oraz poznanie ich sekretów. Atrakcją samą w sobie jest wizyta na lokalnym targu Rahba Kedima, by wybrać świeże składniki do przygotowania potraw.

Udział w tzw. cooking class daje niepowtarzalną okazję, by poznać sekrety marokańskiej kuchni „od kuchni”. Można zrozumieć, jak ważne są rytuały i rodzinne tradycje podczas wspólnego gotowania. Z takich warsztatów możemy przywieźć do domu nie tylko przepisy, ale i umiejętności oraz inspiracje do własnych kulinarnych eksperymentów.

Odpoczynek i smakowanie

Muzeum jest zaprojektowane tak, by każdy odwiedzający mógł nie tylko oglądać eksponaty, ale także doświadczyć atmosfery marokańskiego domu i poczuć się częścią lokalnej tradycji kulinarnej. Całość tworzy harmonijną, spójną przestrzeń, która zachwyca zarówno miłośników architektury, jak i kuchni.

W środku Muzeum – na jego dole jego małego zadaszonego dziedzińca – znajduje się tradycyjna stylowa herbaciarnia. Turyści degustują tradycyjnie podawaną marokańską herbatę miętową i kawy z przyprawami, a także próbują klasycznych marokańskich deserów, obficie okraszonych migdałami oraz aromatyzowanych naturalnie kwiatem pomarańczy. Lody o zapachu kwiatu pomarańczy smakują obłędnie.

Taras na dachu pozwala nie tylko odpocząć wśród zieleni i podziwiać medinę. Jest to także doskonałe miejsce na spróbowanie klasycznych marokańskich dań. Jedną z flagowych potraw jest tajine, czyli duszone mięso z warzywami i aromatycznymi przyprawami, często z dodatkiem suszonych owoców (np. jagnięcina z morelami, kurczak z kiszoną cytryną i oliwkami). Marokańczycy żartują sobie, że o ile tajine jest typowo berberyjskim daniem, sztandarową potrawą „arabskiego” Maroka jest oczywiście kuskus. Jest tradycyjny piątkowy posiłek, podawany z mięsem, warzywami i sosem.

Dużą popularnością cieszy się harira – pożywna zupa z soczewicy, ciecierzycy i pomidorów, często spożywana podczas Ramadanu. W karcie restauracji nie mogło zabraknąć także dania o nazwie pastilla. Jest to słodko-słone ciasto z mięsem gołębia lub kurczaka, migdałami i cynamonem. Na przystawki podawane są natomiast oliwki w cytrynowej chermouli, tabouleh, hummus, merguez (ostre kiełbaski), szaszłyki cielęce. Natomiast posiłek kończą znakomite i bardzo słodkie desery jak baklawa, ciasta z daktylami, marokańskie ciasteczka.

Więcej o działalności Muzeum i jego ofercie przeczytać można na stronie internetowej www.moroccancam.com.

Kulinarny epilog

Marokańczycy konsekwentnie promują swoje dziedzictwo kulinarne, dążąc do jego silnej obecności zarówno w działaniach UNESCO, jak i w świadomości turystów. Maroko rozpoczęło właśnie krajowe konsultacje w ramach nowego projektu UNESCO, którego celem jest stworzenie pierwszego na świecie Międzynarodowego Atlasu Dziedzictwa Żywnościowego.

Celem projektu jest mapowanie, dokumentowanie i udostępnianie tradycyjnych praktyk żywieniowych z całego świata oraz uznanie ich za formę żywego dziedzictwa, niezbędnego dla różnorodności kulturowej, zrównoważonego rozwoju i spójności społecznej.

Maroko zostało wybrane do wzięcia udziału w fazie pilotażowej projektu. Oczekuje się, że pierwsza wersja Food Heritage Atlas będzie gotowa do końca 2027 r. Pierwszy etap będzie koncentrował się na identyfikacji tradycyjnych praktyk żywieniowych w Maroku i budowaniu lokalnych możliwości ich ochrony. Więcej o projekcie można poczytać na stronie internetowej www.unesco.org.

Autor: Agnieszka Nowak i Leszek Nowak, www.travel2.pl i www.2ba.pl